Archeologisch en historisch onderzoek naar de houtzaagmolen van Spanbroek, gemeente Opmeer
In mei en juni 2023 is archeologisch en historisch onderzoek uitgevoerd aan de Van Roozendaalstraat in Spanbroek. Hier stond eeuwenlang een houtzaagmolen, gebouwd in 1727 aan de Wijzend. De resultaten zijn vanaf nu te lezen in het eindrapport.
Houtzaagmolen uit 1727
De molen, oorspronkelijk een wipmolen en later een achtkante molen, was eigendom van vijf familieleden, onder wie Joris Spruijt. In 1902/1903 is naast het molencomplex een enorme houtschuur en een stoomhoutzagerij, die enkele jaren later flink is vergroot. In 1905 is de houtzaagmolen afgebroken, maar het balkengat en de droogloodsen bleven wel in gebruik. In 1910 is de houtzagerij afgebroken, in 1922 is het balkengat gedempt. Bij de zagerij stonden het woonhuis van de uitbater en daarnaast een stolpschuur. Bij het complex hoorde dus ook een melkveehouderij. Van beide gebouwen zijn sporen teruggevonden, bijvoorbeeld funderingen van de gevels en een waterput.
Stolpboerderij ’t Slothuis
Aan de oostzijde van het plangebied heeft lange tijd een stolpboerderij gestaan, die de naam ‘t Slothuis droeg. Op deze locatie zijn ook sporen en vondsten uit de Middeleeuwen en Nieuwe Tijd aangetroffen, die dateren van vóór de bouw van de stolpboerderij in de 18de eeuw, waaronder 16de-eeuwse bakstenen. In combinatie met de naam van de latere stolpboerderij, ’t Slothuis, doet dit vermoeden dat hier ooit een versterkt huis heeft gestaan. De boerderij zelf werd rond 1727 gebouwd en in 1905 gesloopt. Dankzij de aangetroffen sporen kon de indeling van de boerderij grotendeels worden gereconstrueerd. Het onderzoek werpt nieuw licht op de industriële en agrarische geschiedenis van Spanbroek.
