Archeologisch onderzoek naar kerk en begraafplaats in Zijdewind, gemeente Hollands Kroon
In juni 2024 is bij Zijdewind archeologisch onderzoek uitgevoerd naar de resten van de 17de‑eeuwse Zijdekerk (de ‘Koeienkerk’) en het bijbehorende kerkhof, voorafgaand aan de herinrichting van de rotonde. Hierbij zijn delen van de kerk teruggevonden, waaronder een stuk van de noordelijke muur met steunberen. De kerk bleek gebouwd van baksteen op een ophogingslaag en was aan drie zijden omgeven door sloten die het terrein afbakenden.
Op het kerkhof zijn elf graven aangetroffen, vooral ten noorden van de kerk. De begraven personen lagen doorgaans in west‑oost richting met het hoofd in het westen en waren in houten kisten bijgezet, passend binnen de christelijke traditie. Enkele vondsten, zoals munten (mogelijk petrusgeld), gespen en een faience theekopje met een afbeelding van Willem V, wijzen erop dat soms grafgiften werden meegegeven.
De graven dateren hoofdzakelijk uit de 18de eeuw, met mogelijk gebruik tot in de vroege 19de eeuw. Uit fysisch‑antropologisch onderzoek van negen individuen blijkt dat de bevolking een zwaar bestaan leidde: veel skeletten vertonen sporen van intensieve arbeid, ziekten, ondervoeding en slechte gebitshygiëne. De gemiddelde leeftijd lag rond de 30 jaar, met vrouwen die vaak nog jonger stierven.
Het onderzoek schetst daarmee een duidelijk beeld van een arme plattelandsgemeenschap en toont aan dat onder het huidige terrein nog resten van kerk en grafveld aanwezig zijn.
Na de opgraving is een educatieproject opgezet met twee basisscholen uit de omgeving. Leerlingen kregen les over archeologie, onderzochten zelf een van de skeletten uit de opgraving en dachten mee over wat er met de vondsten moet gebeuren. Hun ideeën en persoonlijke boodschappen werden verzameld in een tijdscapsule, die in de nieuwe klokkenstoel op de rotonde is geplaatst.